Um 1500 einstaklingar á flótta fengið þjónustu Reykjavíkurborgar á einu ári

Alþjóðateymi Reykjavíkurborgar sinnir þjónustu við einstaklinga, börn og fjölskyldur af erlendum uppruna. Undir það heyra tvö teymi; teymi umsækjenda um alþjóðlega vernd og teymi samræmdrar móttöku flóttafólks, sem hvort um sig gegnir mikilvægu hlutverki við að leiðbeina og aðstoða einstaklinga sem hafa flúið hingað í leit að öryggi. Fyrra teymið veitir því fólki þjónustu sem er að bíða eftir að umsókn þess um alþjóðlega vernd verði afgreidd og að það hljóti réttarstöðu flóttafólks, eða stöðu eins og það er jafnan kallað, en síðara teymið veitir þeim sem komin eru með stöðu þjónustu.  

Útvega húsnæði og veita margvíslegan stuðning 

Fólk á flótta er á ábyrgð ríkisins og hefur Útlendingastofnun gert samninga við þrjú sveitarfélög – Reykjavíkurborg, Reykjanesbæ og Hafnarfjörð – um að sinna þjónustu við umsækjendur um alþjóðlega vernd. Nýlega tók Vinnumálastofnun við hlutverki Útlendingastofnunar í þessu tilliti. Einstaklingar, pör og fjölskyldur sem eru staðsett í Reykjavík fá þjónustu teymis umsækjenda um alþjóðlega vernd hjá Reykjavíkurborg meðan mál þeirra eru til meðferðar hjá íslenskum stjórnvöldum. Teymið veitir í dag 211 einstaklingum þjónustu og rekur rúmlega 60 búsetuúrræði. Markmið teymisins er að veita umsækjendum sem besta þjónustu meðan á umsóknarferlinu stendur, stuðla að vellíðan einstaklinga, valdefla þá og styrkja. Áhersla er lögð á að koma í veg fyrir félagslega einangrun með því að virkja einstaklinga í daglegu lífi og ná fram bættum lífsgæðum með betri líkamlegri og andlegri líðan. Virkni skiptir því miklu máli í þjónustu teymisins. 

Samningurinn milli Reykjavíkurborgar og Útlendingastofnunar hljóðar upp á þjónustu við 220 einstaklinga með möguleika á stækkun samningsins upp í þjónustu við allt að 300 einstaklinga.  

 

714 manns hafa fengið þjónustu en samningur hljóðar upp á 500 manns 

Ef og þegar umsækjendur hafa hlotið stöðu, tekur teymi samræmdrar móttöku flóttafólks við málum þeirra á grundvelli tilvísunar frá Fjölmenningarsetri. Það sama gildir um mál flóttafólks sem kemur til landsins í boði íslenskra stjórnvalda eða í gegnum fjölskyldusameiningu. Gerðar eru einstaklingsbundnar stuðningsáætlanir fyrir hvern og einn og þjónusta veitt á grundvelli samnings milli Reykjavíkurborgar og félags- og vinnumarkaðsráðuneytisins með hliðsjón af leiðbeinandi reglum ráðuneytisins fyrir sveitarfélög um móttökuþjónustu og aðstoð við félagslega þátttöku flóttafólks. Fjögur önnur sveitarfélög hafa gert slíkan samning: Reykjanesbær, Hafnarfjörður, Akureyri og Árborg.  

Með samningnum skuldbindur Reykjavíkurborg sig til að vera móttökusveitarfélag fyrir flóttafólk og einstaklinga sem hlotið hafa alþjóðlega vernd hér á landi, eiga lögheimili í Reykjavík og þegið hafa boð um að fara í samræmda móttöku. Núverandi samningur gerir ráð fyrir sérstakri þjónustu, stuðningi og ráðgjöf við 500 einstaklinga í 12 mánuði frá því að þeir skrá lögheimili sitt í sveitarfélaginu. Fjöldi þeirra sem hafa verið í þjónustu samræmdrar móttöku flóttafólks í eitt ár eða skemur er kominn upp í 714 manns en í þeirri tölu eru bæði fullorðnir og börn. Þess utan hafa 583 einstaklingar, einkum frá Úkraínu, fengið þjónustu á miðstöðvum borgarinnar undanfarið ár. Bráðlega stendur til að nýr samningur verði undirritaður sem endurspeglar betur þróun undanfarinna mánaða. Bæði er gert ráð fyrir auknum fjölda og lengri þjónustutíma í samræmdri móttöku eða þremur árum í stað eins.  

Aldrei fleiri í heiminum á flótta 

Ljóst er að mun fleiri einstaklingar hafa sest að í Reykjavík en samningarnir gera ráð fyrir. Magnea Marinósdóttir, teymisstjóri í samræmdri móttöku flóttafólks, segir leitina að húsnæði eina stærstu áskorunina sem staðið er frammi fyrir, bæði lítið framboð og hátt leiguverð. Mikil og hröð fjölgun mála valdi líka miklu álagi á starfsfólk og lengri bið flóttafólks eftir ráðgjöf og aðstoð. Hún segir hins vegar mikilvægt að hafa í huga að mikil fjölgun flóttafólks sé áskorun sem allar þjóðir heims standa frammi fyrir. Fjöldi fólks á flótta á heimsvísu hafi meira en tífaldast á undanförnum áratug og nú séu rúmlega 21 milljón manns á flótta í heiminum, þar af helmingur börn undir 18 ára aldri, samkvæmt nýlegum tölum Flóttamannaaðstoðar Sameinuðu þjóðanna. „Við sjáum þetta einnig á Íslandi þar sem fjöldi umsókna um alþjóðlega vernd hefur margfaldast á milli ára. Þetta er mikil áskorun en að sama skapi er það samfélagsleg ábyrgð að taka vel á móti flóttafólki sem hefur þurft að yfirgefa heimili sín vegna stríðsátaka og annars konar hörmungarástands. Ríkið þarf í samvinnu við sveitarfélögin að finna úrlausnir á helstu áskorununum sem við stöndum frammi fyrir. Kerfið allt þarf að aðlagast nýjum veruleika og mismunandi þörfum flóttafólks, bæði fullorðinna og barna. Það er nú þegar verið að vinna sameiginlega í húsnæðismálunum og skólamálum sem er jákvæð þróun og við í Reykjavík og öðrum sveitarfélögum, sem erum með samninga, erum að gera okkar besta. Við þurfum hins vegar fleiri í lið með okkur. Það er því ósk okkar að fleiri sveitarfélög geri samning við ríkið um samræmda móttöku flóttafólks – því fleiri, því betra,“ segir Magnea að lokum.