Vel sóttur fundur um loftslagsmál

Fundurinn bar yfirskriftina Loftslagsmál – hvað getum við gert? en hann var hluti af fundaröðinni Borgin - heimkynni okkar sem sviðið hefur staðið fyrir undanfarin misseri ásamt Hjálmari Sveinssyni, formanni umhverfis- og skipulagsráðs.

 

Fundurinn hófst á því að fundarstjóri sem var Gunnar Hersveinn Sigursteinsson bauð gesti og frummælendur velkomna.

 

Hjálmar Sveinsson tók næstur til máls og ræddi um hinar öru breytingar sem eru að verða vegna loftslagsbreytinga, t.d. það að jöklarnir væru að hopa og hafið að súrna. Hann taldi að Íslendingar ættu mikið undir því að hafið súrnaði ekki.

 

Hjálmar sagði það fagnaðarefni að samningar hafi tekist um að draga úr útblæstri á loftslagsfundinum í París. Þar hefðu yfirvöld borga verið áberandi enda væri mikilvægt að borgir tækju höndum saman um að bregðast við vandanum þar sem meirihluti mannkyns byggi í borgum. Brýnt væri að þær legðu fram skýrar áætlanir varðandi það hvernig dregið yrði úr losun gróðurhúsalofttegunda og úrgangi. Hjálmar sagði að í Aðalskipulagi Reykjavíkurborgar væri áætlun um að draga úr útblæstri um 73% fyrir árið 2050. Þá hefði borgin nýlega kynnt áætlun um að endurheimta votlendi í Úlfarsárdal en það væri mjög mikilvægt til að stemma stigu við loftlagsbreytingum. Hjálmar sagði fleiri hundruð kílómetrar af skurðum hefðu verið grafnir víða um land til að ræsa fram votlendi enda hafi bændum verið borgað fyrir hvern kílómetra. Þannig hafi votlendi verið útrýmt af stórum svæðum með grafalvarlegum afleiðingum fyrir loftslagið þar sem votlendi bindur koltvísýring. Á síðastliðnum 15 árum, síðan menn gerðu sér grein fyrir afleiðingunum, hafi aðeins verið mokað ofan í þrjá kílómetra af skurðum.

 

Brynhildur Davíðsdóttir, prófessor í umhverfis- og auðlindafræði við Háskóla Íslands tók upp þráðinn þar sem Hjálmar skildi við hann og sagði að e.t.v. vantaði fjárhagslega hvata til að halda endurheimt votlendis áfram. Hún fór yfir skuldbindingar Íslands í loftslagsmálum. Þá sagði hún ólíklegt að Íslendingar myndu fá einhvern afslátt af skuldbindingum sínum varðandi losun gróðurhúsalofttegunda. Því væri mikilvægt að stjórnvöld settu fram skýrar áætlanir. Brynhildur sagði að ef stóriðjuframkvæmdir sem rætt hefði verið um yrðu ekki að veruleika myndi losun verða svipuð og 2014. Ef öll kísilver sem rætt hefði verið um yrðu að veruleika myndi losun aukast um 80% frá 1990. Ef allar umræddar stóriðjuframkvæmdir færu af stað, t.a.m. ný álver og stækkanir álvera, myndi losun aukast um 100% frá því sem hún var árið1990. Stjórnvöld stæðu því frammi fyrir gríðarlegum áskorunum því mjög erfitt væri að draga úr losun frá stóriðju.

 

Brynhildur sagði tvímælalaust borga sig fyrir stjórnvöld að setja fram metnaðarfull markmið. Það gæti t.d. haft mjög jákvæð áhrif fyrir ímynd landsins ef Ísland yrði fyrsta land í heimi til að ná kolefnisjöfnuði. Hún sagði borga sig að rafvæða samgöngur og auka gæði landsins með bindingu kolefnis með ræktun skóga og gróðurs og endurheimt votlendis. Það sem stæði helst í vegi fyrir rafvæðingu bílaflotans væri t.a.m. hræðsla almennings við að verða rafmagnslaus uppi á heiðum. Því skipti innviðafjárfesting miklu máli,t .d. að stjórnvöld stæðu fyrir uppbyggingu á neti hraðhleðslustöðva við hringveginn.

 

Hrönn Hrafnsdóttir, sérfræðingur í loftslagsmálum hjá umhverfis- og skipulagssviði Reykjavíkurborgar, sagði að Reykjavík hefði verið fyrsta sveitarfélagið hér á landi til að setja sér markmið í loftslagsmálum. Hún sagði að borgin liti til fjögurra þátta til að glíma við áskoranir í loftslagsmálum; samgangna, úrgangsmála, uppbyggingu innviða og landnotkunar. Því hafi þétting byggða orðið hluti af nýju aðalskipulagi.  Þétting byggðar leiði af sér styttingu vegalengda, bjóði upp á betri nýtingu innviða og möguleika á bættum almenningssamgöngum. Borgin hafi ennfremur sett sér metnaðarfull markmið um uppbyggingu hjólastíga og förgun úrgangs, auk áætlana um gasgerðarstöð.  Hrönn fór yfir þá staðreynd að tæknin væri að breytast, bílar væru sparneytnari en tækju engu að síður dýrmætt pláss í borgum. Borgin bæri ábyrgð á losun gróðurhúsalofttegunda en hún yrði einnig að gera áætlanir um hvernig brugðist verði við, t.d. hækkandi sjávarmáli og flóðahættu. Þar væri verið að skoða árangur annarra, t.d. Kaupmannahafnar í því að útbúa svæði sem geta dregið til sín vatn en jafnframt virkað sem aðlaðandi útivistarsvæði.

 

Ketill Magnússon, framkvæmdastjóri Festu – samfélagsábyrgð fyrirtækja ræddi um að fyrirtækin væru farin að átta sig ábyrgð sinni. Þess vegna hafi 104 fyrirtæki ákveðið að skrifa undir yfirlýsingu um að birta mælanleg markmið í því að draga úr losun og úrgangi. Fyrirtækin hafi jafnframt áttað sig á því að með þessu geti þau hugsanlega einnig sparað fjármagn auk þess sem þau auki samfélagslega ábyrgð sína og verndi umhverfið. Hann sagði að þessi fyrirtæki myndu skila áætlun um það hvernig þau muni fara að þessu í sumar. Ketill sagði að fjárhagslegir hvatar væru ennfremur mjög mikilvægir til þess að markmiðum varðandi losun og minni úrgang yrði náð.

 

Eftir að frummælendur höfðu lokið máli sínu var orðið gefið laust og komu fram margar áhugaverðar spurningar og upplýsingar frá fundargestum, m.a. um skógrækt, rafbíla og fleira. Fundargestir töldu mikilvægt að það væri kynnt fyrir almenningi hvað hver og einn getur gert til að draga úr losun. Ein lítil ákvörðun, t.d. eins og að skilja bílinn eftir heima einn dag í viku eða tvo skilar árangri. Og þó það liti e.t.v. eins og dropi í hafið liði manni betur með að vita að örlítið lóð hefði verið lagt á vogarskálarnar.

 

Vefurinn netsamfelag.is tók upp fundinn og er hægt að nálgast upptöku af honum þar.