Háteigsvegur 59 hlýtur evrópsk hönnunarverðlaun
Háteigsvegur 59 hlýtur evrópsk hönnunarverðlaun frá New European Bauhaus en þessi nýi íbúðakjarni á vegum Reykjavíkurborgar hefur vakið mikla athygli. Arkitekt hússins er Arnhildur Pálmadóttir en íbúðakjarninn er merkilegur fyrir þær sakir að unnið var marvisst að því að lækka kolefnisspor samhliða hönnun hans. Háteigsvegur 59 fékk verðlaun í flokknum hringrásarsamfélagið. Arnhildur segir að verðlaunin sýni að hægt sé að byggja með áherslu á félagsleg tengsl og vellíðan á sama tíma og dregið sé úr losun, mengun og efnisnotkun.
Þessi tilteknu verðlaun eru með áherslu á norðlægar slóðir, nánar tiltekið Grænland, Færeyjar, norðurhluta Finnlands, Noregs og Svíðþjóðar, vesturhluta Írlands auk Íslands. Sjö verkefni frá Íslandi, Svíþjóð, Noregi og Írlandi voru heiðruð og af þeim fengu þrjú verðlaun í þremur flokkum.
Reisulegt umhverfi sem auðgar lífið
Í umsögn dómnefndar segir að í verkefninu sameinist „umhverfisábyrgð, samfélagsleg inngilding og hágæða arkitektúr”. Einnig er því hrósað hversu vel takist til að draga úr kolefnisnotkun og endurnýta byggingarefni og að verkefnið geti vísað veginn til framtíðar á Íslandi með því að sýna fram á hversu öflug sjálfbær hönnun geti verið. „Með því að ná jafnvægi á milli skýrs notagildis í rúmgóðum rýmum og björtu og áferðarfallegu yfirborði, býður verkefnið íbúum uppá reisulegt umhverfi sem auðgar lífið,“ segir enn fremur í umsögninni.
Í íbúðakjarnanum búa sjö einstaklingar og fá þar stuðning við að lifa sjálfstæðu lífi. Íbúðirnar á Háteigsvegi eru bjartar og fallegar og úr mörgum þeirra er óviðjafnanlegt útsýni yfir borgina. Staðsetningin, á milli Vatnshólsins svokallaða og Sjómannaskólans, er heldur ekki af verri endanum.
Skapað mikilvæga umræðu um arkitektúr og efnisnotkun
„Þau skipta mig miklu máli því verkefnið sýnir að hægt er að byggja með áherslu á félagsleg tengsl og vellíðan, á sama tíma og dregið er úr losun, mengun og efnisnotkun. Auk þess sem verkefnið er unnið innan hefðbundins kostnaðar- og tímaramma og samkvæmt gildandi kerfum og reglugerðum,“ segir Arnhildur um hvað verðlaunin þýði fyrir hana og verkefni af þessu tagi. „Verkefnið hefur jafnframt eflt nýsköpun og handverk og skapað mikilvæga umræðu um arkitektúr og efnisnotkun. Með endurnotkun efna myndast líka tækifæri til að segja sögur í gegnum bygginguna, sem eykur upplifun og verðmæti hennar,“ segir hún.
Byggingargeirinn ber ábyrgð á um 40% kolefnislosunar og miklum úrgangi og þess vegna er mikilvæg að við endurskoðum ferla og prófum nýjar leiðir til að skapa betri og heilnæmari byggingar – rými sem fólk vill vera í – á sama tíma og við drögum úr neyslu, mengun og úrgangi.
Hún svarar því aðspurð játandi að hún myndi vilja sjá meiri hringrásarhugsun í sambærilegum verkefnum í framtíðinni. „Já, algjörlega og þetta verkefni sýnir að það er hægt að gera mjög mikið án stórra breytinga. Umræða um umhverfismál í mannvirkjagerð hefur stundum verið neikvæð og ruglingsleg þó vandamálin sem þar koma upp séu í raun þau sömu og í hefðbundnum byggingarverkefnum og ekki tengt umhverfisáherslunum. Byggingargeirinn ber ábyrgð á um 40% kolefnislosunar og miklum úrgangi og þess vegna er mikilvæg að við endurskoðum ferla og prófum nýjar leiðir til að skapa betri og heilnæmari byggingar – rými sem fólk vill vera í – á sama tíma og við drögum úr neyslu, mengun og úrgangi,“ segir Arnhildur.
Áhersla á endurnýtingu og minni kolefnislosun
Arnhildur hlaut jafnframt umhverfisverðlaun Norðurlandaráðs árið 2024 fyrir þverfaglega nálgun og áherslu á minnkaða kolefnislosun og endurnýtingu byggingarefnis. Íbúðakjarninn var opnaður í árslok 2024 en í ávarpi hennar við opnunina kom fram að lækkun kolefnisspors, miðað við núverandi viðmiðunarhús, sé 53%. Meðal annars fengu afgangar af steinflísum sem féllu til við byggingu Smiðju, skrifstofubyggingar Alþingis, nýtt hlutverk í íbúðakjarnanum, en þær prýða nú gólf í anddyri hans. Það var Grafa og grjót sem gaf það efni. Fleira byggingarefni var endurnýtt, svo sem afgangstimbur frá Húsasmiðjunni, afgangsgluggar frá Gluggagerðinni og afgangstimbur frá Byko en öll gáfu fyrirtækin efnið til verkefnisins.
Fleiri komu með einum eða öðrum hætti að hönnun og byggingu kjarnans. Nánar má lesa um framkvæmdina og samstarfaðila á vefsíðu sem Húsnæðis- og mannvirkjastofnun hefur útbúið.