Leitast við að auka skilning á flóknum samskiptum í heimaþjónustu
Rannsókn Vilhelmínu Þ. Einarsdóttur á flóknum samskiptum í heimaþjónustu sýnir að þau geta haft mikil áhrif á starfsfólk, skjólstæðinga og aðstandendur, sem geti orðið til þess að gæði umönnunar minnkar og vellíðan og heilsa viðkomandi versnar. Hún segir að starfsfólk í heimaþjónustu þurfi að vera meðvitað um þetta í störfum sínum. Stjórnendur þurfi að styðja starfsfólk til að takast á við erfið samskipti á uppbyggilegan hátt.
Markmið rannsóknar Vilhelmínu var að auka skilning á því sem veldur flóknum samskiptum milli starfsfólks, skjólstæðinga og aðstandenda þeirra. Einnig að skoða hvernig hægt sé að þróa heimaþjónustuna til að mæta þessum samskiptum betur.
Vilhelmína hefur alla tíð haft áhuga á geðheilbrigðismálum en hún starfaði á geðdeild Landspítalans áður en hún hóf störf í heimahjúkrun Reykjavíkurborgar árið 2006 og hefur síðan komið víða við í heimahjúkrun borgarinnar, sinnt ýmsum stjórnunarstörfum og starfað bæði í svokölluðu Selmu-teymi og í endurhæfingarteymi.
Samskipti eru samspil margra þátta
Í dag starfar Vilhelmína sem kennslustjóri í heimahjúkrun, samhliða því að vera M. phil nemandi við hjúkrunar- og ljósmóðurfræðideild HÍ. Í náminu skrifar hún tvær vísindagreinar. Sú fyrri, sem fjallar um flókin samskipti í heimaþjónustu út frá sjónarhóli starfsfólks, var nýverið birt í tímaritinu Global Qualitative Nursing Research. Vilhelmína er að leggja lokahönd á aðra greinina en hún fjallar svo um flókin samskipti út frá sjónarhóli skjólstæðinga og aðstandenda. Áherslan í rannsóknum hennar nú er henni ekki ókunnug en meistaraverkefni hennar fjallaði líka um flókin samskipti í heimahjúkrun.
„Áhugi minn á þessu efni kviknaði út frá því að ég varð oft vitni að því í mínum störfum að það voru að koma upp flókin mál á milli fólks sem erfitt var að leysa úr. Það fór að vaxa hjá mér áhugi að mennta mig meira og skoða þessa hluti,“ segir Vilhelmína. Hún segist fljótt hafa gert sér grein fyrir mikilvægi þess að líta á samskiptin sem samspil allra sem að þeim koma en ekki bara út frá persónuleika skjólstæðingsins.
Rannsókn Vilhelmínu byggir á sex tilfellum. Hún tók viðtöl við skjólstæðinga úr ólíkum hverfum borgarinnar sem allir höfðu sögu um flókin samskipti. Rætt var við skjólstæðingana sjálfa, aðstandendur fimm þeirra og starfsfólk heimaþjónustu sem kemur að þjónustu við þá, meðal annars teymisstjóra hjúkrunar, teymisstjóra félagsþjónustu, hjúkrunarfræðinga, sjúkraliða, flokksstjóra og félagsliða.
Almennt vilji fólk eiga í jákvæðum samskiptum
Í öllum tilfellunum sem Vilhelmína skoðaði var saga um erfið samskipti. Það kom henni því nokkuð á óvart hversu algengt var að starfsfólk, skjólstæðingar og aðstandendur byrjuðu samtalið við hana með því að taka fram að alla jafna gangi samskipti vel fyrir sig. Það sýni að almennt vilji fólk eiga í góðum samskiptum og því til mikils að vinna að finna réttu leiðina að því markmiði. Hún segir að starfsfólk þurfi sérstaklega að vera meðvitað um hvernig það komi fram í samskiptum og gefa sér tíma til að sinna þeim. Einnig sé mikilvægt að hafa opinn huga og lausnamiðað hugarfar. Oft upplifi starfsfólkið sjálft pirring og vanmátt í aðstæðunum, sem geti leitt til versnandi gæða í þjónustunni og auk þess séu meiri líkur á að starfsfólk hverfi úr störfum við slíkar aðstæður. Í þessu ljósi sé afar mikilvægt að starfsfólk finni að það hafi stuðning og fái hvatningu frá stjórnendum.