Umhyggja, nærgætni og virðing í fyrirrúmi
Fólk með geð- eða fíknivanda upplifir oft virðingarleysi í samfélaginu, hvort sem er í samskiptum sínum við kerfið eða annað fólk. Þá vantar oft uppá að heilbrigðiskerfið, velferðarkerfið og aðrir hlutar „kerfisins“ vinni nægilega vel saman. Á velferðarkaffi í morgun var sagt var frá starfsemi tveggja teyma sem vinna á móti þessu, annars vegar Vettvangsgeðteymi og hins vegar Laufeyjarteymi. Í báðum teymum vinnur fagfólk Reykjavíkurborgar og Landspítalans náið saman og teymin virka því sem brýr á milli kerfa. Í báðum er umhyggja, nærgætni og virðing fyrir einstaklingnum í fyrirrúmi.
Þau Þóra Björk Bjarnadóttir teymisstjóri og Andri Vilbergsson iðjuþjálfi sögðu frá Vettvangsgeðteyminu sem sinnir einstaklingum með alvarlegar geðraskanir sem búa á íbúðakjörnum eða í húsnæði með stuðningi. Teymið veitir starfsfólki og íbúum stuðning, ráðgjöf, fræðslu, áfallahjálp og handleiðslu. Tæplega 200 einstaklingar fá þjónustu teymisins, ýmist með beinum hætti eða í gegnum starfsfólk íbúðakjarna.
Í lok erindis þeirra Þóru og Andra var sýnt myndband þar sem ung kona sagði frá reynslu sinni af stuðningi Vettvangsgeðteymisins. Konan kom ekki fram undir nafni og mynd. Hún á við mikinn félagskvíða að stríða og var viðtalið því tekið á heimili hennar. Konan sagði meðal annars frá því í myndbandinu að hún hafi á tímabili ekki komist út úr húsi vegna kvíða. Hún hefur náð mun meiri stjórn á sínum vanda, meðal annars með því að nýta bjargráðakerfið Björgu, sem er eitt þeirra verkfæra sem Vettvangsgeðteymið notar.
Mikilvægt að vera málsvari hópsins
Jóhanna Bjarnarson er félagsráðgjafi á velferðarsviði en hún gegnir meðal annars því hlutverki að vera tengiliður sviðsins við Laufeyjarteymi Landspítalans. Markhópur teymisins er fólk með alvarlegan geðrænan vanda, alvarlegan fíknivanda og alvarlegan félagslegan vanda. Flest þeirra sem fá þjónustu teymisins ýmist geta ekki eða vilja ekki hætta að neyta vímuefna. Mörg þeirra eru mjög einangruð, hafa misst samband við vini og fjölskyldu og búa við ótryggar heimilisaðstæður eða heimilisleysi.
Sem stendur fá 31 einstaklingur þjónustu teymisins, 21 karl og tíu konur. „Markmið okkar er að vinna með notendum af heilhug og virðingu,“ sagði Jóhanna meðal annars. Stefnt sé að góðu meðferðarsambandi, að því að mæta grunnþörfum einstaklings og viðhalda jafnvægi hans, fylgjast með geðhag og veita nauðsynlega þjónustu þegar þörf er á. Heilt yfir má segja að þjónustan gangi út á að bæta lífsgæðin í daglegu lífi. „Ég lít á mig sem málsvara hópsins og nýti hvert tækifæri þegar umræða kemur upp um fólk með geð- eða fíknivanda til að fræða og benda á mikilvægi þess að sýna öllum virðingu,“ sagði Jóhanna.
Of margir sem fái ekki nauðsynlega þjónustu
Í lokin kom Grímur Atlason fram en hann er framkvæmdastjóri Geðhjálpar, samtaka þeirra sem láta sig geðheilbrigðismál varða. Hann sagði að leggja þyrfti mun meiri áherslu á heilsueflingu og forvarnir. Raunin í dag sé að um 2–3% fjármagns fari í slíkt en 97–98% fjármagns fari í meðferð og endurhæfingu. Þá brýndi hann viðstadda til að byggja fleiri brýr á milli kerfa, þar sem raunin sé sú að enn fái margir ekki nauðsynlega þjónustu, til að mynda vegna fíknivanda.
Velferðarkaffi er opinn fundur velferðarráðs Reykjavíkurborgar. Heiða Björg Hilmisdóttir, formaður velferðarráðs, var fundarstjóri og stýrði líflegum umræðum í lok fundarins.