„Reykjavíkurborg er annt um fuglalíf Tjarnarinnar og vill gera sitt besta til að hlúa að því við erfiðar aðstæður inni í miðri borg þar sem áreiti og rask er að vissu leyti óumflýjanlegt,“ segir Snorri Sigurðsson líffræðingur á skrifstofu umhverfisgæða hjá Reykjavíkurborg.
Vonast er til að bættar aðstæður fyrir varp í friðlandinu í Vatnsmýri bæti afkomu fugla en margt hefur verið gert þar á nýliðnum árum til að hlúa að varpi fugla.
Niðurstöður árlegrar vöktunar fuglavarps við Reykjavíkurtjörn og í friðlandinu í Vatnsmýri voru birtar nýlega í skýrslu Ólafs K. Nielsen og Jóhanns Óla Hilmarssonar en þeir hafa vaktað fuglalífið þar um árabil fyrir Reykjavíkurborg.
Nýjustu talningar sýna að andavarpið er enn í erfiðri stöðu en þó gekk varpið vel sumarið 2015 hjá nokkrum andategundum. Hjá duggönd hefur fjöldi stálpaðra unga í talningum í júlí ekki verið eins hár í 35 ár en 27 ungar sáust sem er mun meira en á liðnum árum. Varp gargandar virðist einnig þrífast í friðlandinu í Vatnsmýri en þar komu tvær kollur upp ungum sem telst gott fyrir þessa tegund. Urtönd verpti einnig aftur í friðlandinu, annað árið í röð. Þá heldur kríuvarpið áfram að vera blómlegt eftir að hafa rétt úr kútnum á síðustu árum þegar nýtt varpsvæði myndaðist inni í friðlandinu. Varp skúfandar helst stöðugt og af öllum andategundum komust flestir skúfandarungar á legg eða á fjórða tug.
Á hinn bóginn komust engir æðarungar á legg í sumar og einnig var afkoma stokkanda léleg en þó aðeins betri en árið 2014. Fæðuskortur og afrán eru líklegar ástæður fyrir afkomubresti. Kalt tíðarfar í byrjun sumars gæti útskýrt lélega afkomu æðurins sem verpir fyrstur andategunda. Þá vakti athygli að svartbakur verpti í hólmanum í Tjörninni en það hefur aldrei gerst áður. Svartbakar eru öflugir afræningjar og mögulegt að vera þeirra við Tjörnina hafi haft áhrif á andavarpið. Hins vegar var áberandi lítið um sílamáfa í sumar.
Tjörnin heldur einnig áfram að vera mikilvæg dvalarstöð á vetrum fyrir álftir, gæsir og endur og í talningum í desember var óvenju mikið af öndum í Friðlandinu, einkum rauðhöfðaönd.
Snorri Sigurðsson segir að afar áríðandi sé að hlúa að Friðlandinu í Vatnsmýrinni til að efla varp anda og muni það verða gert áfram. Þá hafa verið gerðar úrbætur á gróðri á bökkum Tjarnarinnar. Lítið er um skjól undan afræningjum fyrir andarunga á Reykjavíkurtjörn en ástandið er betra í Friðlandinu. Byrjað var því á aðgerðum á suðvesturbakka Norðurtjarnar haustið 2014 þar sem gróðursettur var ýmis gróður m.a. votlendisplöntur svo sem starir, hvannir og hófsóleyjar. Fleiri plöntum var bætt við vorið 2015 m.a. nokkuð stórir hnausar af gulstör. Ef plönturnar spjara sig er vonast til að þær muni veita skjól fyrir nýfædda andarunga sem og hafa almenn jákvæð áhrif á vistkerfi Tjarnarinnar en skortur á vatna- og votlendisgróðri á bökkum hennar hefur dregið úr lífsgæðum fyrir aðrar ferskvatnslífverur.
Þar sem að aðstæður fyrir varp anda er ekki eins og best er á kosið hefur verið gripið til ræktunaraðgerða til að efla andastofnana. „Ræktun andarunga hófst hjá okkur vorið 2014 og var haldið áfram með hana síðasta sumar,“ segir Snorri, og voru egg sótt í Mývatnssveit. Átta egg klöktust út og af þeim voru sjö gargendur og ein rauðhöfðaönd. „Þar sem gargendur verpa í Vatnsmýrinni ríkir meiri bjartsýni um að þessar endur skili sér aftur og hefji varp þar. En auðvitað eru þetta fáir fuglar og ekki víst að allir lifi af sinn fyrsta vetur. Það verður að koma í ljós og gæti ráðið því hvort farið verður í frekari ungaræktun á árinu 2016,“ segir hann.
Að lokum má geta þess að á árinu 2015 hófust rannsóknir á fjölbreytni smádýra- og þörungalífs ásamt fleiri vistfræðilegum þáttum og er stefnan að vakta valda þætti áfram á næstu árum.Við gagnasöfnun sumarið 2015 vakti það athygli rannsakenda að vatnagróður í Tjörninni hefur aukist mikið frá liðnum árum sem er vísbending um að ástand Tjarnarinnar fari batnandi. Er vonast til að sú þróun haldi áfram og að það leiði til þess að smádýralíf aukist einnig og þannig fæðuframboð fyrir fugla. Munu rannsóknirnar sem Náttúrufræðistofa Kópavogs framkvæmir fyrir Reykjavíkurborg leiða það í ljós. Þá vaktar Heilbrigðiseftirlit Reykjavíkur reglulega vatnsgæðin í bæði Reykjavíkurtjörn og Friðlandinu í Vatnsmýri.